ชวนรับจ้างเปิดบัญชี ให้เช่าบัญชี หรือขายซิมแลกเงิน คือบัญชีม้า มีความผิดตามกฎหมาย: รู้ทันคำชวน และทำอย่างไรถ้าเผลอให้ไปแล้ว
คำตอบสั้น: ถ้ามีคนชวนให้ เปิดบัญชีธนาคารใหม่แลกเงิน ให้เช่าบัญชีรายเดือน ขอยืมบัญชีรับโอน หรือเปิดซิมในชื่อเราแล้วส่งต่อให้ นั่นคือการชวนเป็นบัญชีม้าหรือซิมม้า ซึ่งมีความผิดตาม พ.ร.ก. มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 เจ้าของบัญชีอาจถูกดำเนินคดี ถูกระงับบัญชี และต้องรับผิดชอบเงินที่ผู้เสียหายถูกหลอกโอนเข้ามา ไม่ว่าค่าจ้างจะได้มาแค่ไหน ให้ปฏิเสธทุกกรณี
บัญชีม้าและซิมม้า คืออะไร
บัญชีม้า คือบัญชีธนาคารหรือบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่เปิดในชื่อคนหนึ่ง แต่ถูกคนอื่นนำไปใช้รับและโอนเงินที่ได้จากการกระทำผิด เช่น เงินที่ผู้เสียหายถูกแก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอกให้โอน เงินจากการหลอกลงทุน หรือเงินจากการพนันออนไลน์ ซิมม้า (บางครั้งเรียกซิมผี) คือเบอร์โทรศัพท์ที่ลงทะเบียนในชื่อคนหนึ่ง แต่ถูกคนอื่นนำไปใช้โทรหลอก ส่ง SMS หรือใช้รับรหัสยืนยันตัวตน
กลุ่มมิจฉาชีพต้องการบัญชีและซิมในชื่อคนอื่นเพราะ ไม่อยากให้เงินและการติดต่อย้อนกลับมาถึงตัวเอง เมื่อมีผู้เสียหายแจ้งความ ร่องรอยแรกที่ตำรวจพบจึงมักเป็นชื่อเจ้าของบัญชีม้า ไม่ใช่คนที่สั่งการ ทำให้เจ้าของบัญชีกลายเป็นคนที่ต้องรับผลก่อนเสมอ
อีกเหตุผลคือ บัญชีที่ถูกรายงานจะโดนระงับเร็ว กลุ่มเหล่านี้จึงต้องการบัญชีใหม่หมุนเวียนตลอดเวลา และพร้อมจ่ายเงินให้คนที่ยอมเปิดให้ นี่คือที่มาของประกาศ "รับซื้อบัญชี" หรือ "งานง่ายแค่เปิดบัญชี"
คำชวนแบบไหนที่จริงๆ แล้วคือการชวนเป็นบัญชีม้า
คนชวนมักไม่พูดคำว่าบัญชีม้าตรงๆ แต่ใช้คำที่ฟังดูเป็นงานหรือการช่วยเหลือ รูปแบบที่พบบ่อยได้แก่
- รับจ้างเปิดบัญชี: "เปิดบัญชีใหม่พร้อมแอปธนาคาร ส่งสมุดบัญชี บัตร และรหัสให้ รับเงินทันทีต่อบัญชี"
- ให้เช่าบัญชีรายเดือน: "ไม่ต้องขายขาด แค่ให้เช่าบัญชีที่ไม่ได้ใช้ ได้ค่าเช่าทุกเดือน ไม่กระทบเงินในบัญชีเดิม"
- รับโอนแล้วโอนต่อ: "งานแอดมินการเงิน รับเงินลูกค้าเข้าบัญชีตัวเอง แล้วโอนต่อให้บริษัท หักค่าคอมให้ทุกยอด"
- ยืมบัญชีเพื่อน: "บัญชีเราโดนล็อก ขอยืมบัญชีแกรับเงินค่าของหน่อย เดี๋ยวโอนต่อให้"
- เปิดซิมแลกเงิน: "ลงทะเบียนซิมด้วยบัตรประชาชนเรา แล้วส่งซิมให้ ได้ค่าตอบแทนต่อซิม" หรือ "ขอรหัสยืนยันที่ส่งเข้าเบอร์เราหน่อย"
- ให้ยืนยันตัวตนแทน: ขอให้สแกนหน้าหรือถ่ายรูปคู่บัตรเพื่อ "ยืนยันบัญชีให้บริษัท" ซึ่งอาจเป็นการเปิดบัญชีเงินอิเล็กทรอนิกส์หรือแอปการเงินในชื่อเรา
- ซ่อนในงานอื่น: งานไปทำงานต่างประเทศหรือนายหน้าที่ขอให้เปิดบัญชีและซิมหลายชุดก่อนเดินทาง โดยอ้างว่าใช้รับเงินเดือน
ตัวอย่างบทชวน (เขียนขึ้นเพื่อให้เห็นภาพ): "หารายได้เสริม ไม่ต้องลงทุน แค่มีบัตรประชาชนกับมือถือ เปิดบัญชีธนาคารใหม่ 1 บัญชี ส่งเลขบัญชี รหัสแอป และซิมที่ผูกไว้ให้ทีมงาน รับเงินสดทันทีหลังส่งของ ปลอดภัย ทีมงานใช้แค่รับยอดขายออนไลน์ ไม่มีความเสี่ยง ถ้าบัญชีโดนปิดก็แค่เปิดใหม่" ทุกประโยคในข้อความนี้ผิด สิ่งที่ส่งไปคือการควบคุมบัญชีทั้งหมด และคนที่รับความเสี่ยงทางกฎหมายคือเจ้าของบัญชี ไม่ใช่ "ทีมงาน"
กฎหมายว่าอย่างไร (เท่าที่ตรวจสอบได้)
พ.ร.ก. มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 17 มีนาคม 2566 กฎหมายนี้ออกมาเพื่อรับมือกับการหลอกลวงทางโทรศัพท์และออนไลน์โดยตรง ประเด็นที่เกี่ยวกับบัญชีม้าและซิมม้า ตามที่หน่วยงานรัฐและสื่อหลายแห่งสรุปไว้ มีดังนี้
- ผู้ที่เปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีเงินฝากหรือหมายเลขโทรศัพท์เคลื่อนที่ของตน โดยรู้หรือควรรู้ว่าจะถูกใช้กระทำผิด มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 9)
- ผู้ที่ซื้อ ขาย เป็นธุระจัดหา หรือโฆษณา ให้มีการเปิดหรือใช้บัญชีและหมายเลขโทรศัพท์ในลักษณะนี้ มีโทษหนักกว่า คือจำคุกตั้งแต่ 2 ถึง 5 ปี หรือปรับตั้งแต่ 200,000 ถึง 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
- นอกจาก พ.ร.ก. นี้ เจ้าของบัญชีม้ายังอาจถูกดำเนินคดีในฐานะตัวการร่วมหรือผู้สนับสนุนการฉ้อโกง ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละคดี
คำว่า "รู้หรือควรรู้" สำคัญมาก การอ้างภายหลังว่า "ไม่รู้ว่าเขาเอาไปทำอะไร" อาจไม่ช่วย ถ้าพฤติการณ์บ่งชี้ว่าคนทั่วไปควรสงสัย เช่น ได้เงินแลกกับการส่งบัญชีและรหัสให้คนแปลกหน้า
ส่วนนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจมีการแก้ไขเพิ่มเติม และผลทางคดีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี หากได้รับหมายเรียกหรือถูกระงับบัญชี ควรปรึกษาทนายความหรือหน่วยงานให้ความช่วยเหลือทางกฎหมาย และตรวจสอบตัวบทฉบับล่าสุดจากราชกิจจานุเบกษา
ผลที่ตามมาจริงกับเจ้าของบัญชี
นอกจากโทษทางอาญา ผลกระทบในชีวิตประจำวันมักหนักกว่าที่คนรับจ้างคาดไว้มาก
- บัญชีถูกระงับ: เมื่อมีผู้เสียหายแจ้ง ธนาคารอาจระงับบัญชีนั้น และอาจตรวจสอบบัญชีอื่นในชื่อเดียวกันด้วย ทำให้ใช้รับเงินเดือนหรือจ่ายบิลไม่ได้
- ถูกเรียกไปให้ปากคำ: ผู้เสียหายจากหลายจังหวัดอาจแจ้งความกับบัญชีเดียวกัน ทำให้ต้องเดินทางไปหลายสถานีตำรวจ
- ถูกเรียกร้องให้คืนเงิน: ผู้เสียหายมีสิทธิ์เรียกร้องทางแพ่ง ทั้งที่เงินส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่กับเจ้าของบัญชีเลย
- เปิดบัญชีหรือทำธุรกรรมใหม่ยากขึ้น: ชื่อที่เกี่ยวข้องกับบัญชีม้าอาจถูกธนาคารจัดเป็นกลุ่มเสี่ยง
- ข้อมูลส่วนตัวหลุด: คนที่ได้บัตรประชาชน รูปหน้า และรหัสไป สามารถนำไปเปิดบัญชีหรือซิมเพิ่มในชื่อเราได้อีก
เงินค่าจ้างที่ได้ครั้งเดียวจึงไม่คุ้มกับปัญหาที่อาจตามมาอีกนาน และคนที่ชวนมักหายไปทันทีเมื่อบัญชีมีปัญหา
ถ้าเผลอให้บัญชีหรือซิมไปแล้ว ทำอะไรตามสถานการณ์
- ส่งแค่รูปบัตรหรือข้อมูลไป แต่ยังไม่ได้เปิดบัญชี: หยุดติดต่อทันที เก็บแชตและเบอร์ผู้ชักชวน เฝ้าระวังว่ามีบัญชีหรือซิมเปิดใหม่ในชื่อเราหรือไม่ ตรวจเบอร์ที่ลงทะเบียนในชื่อเรา และรายงานเบอร์ที่ใช้ชักชวน
- เปิดบัญชีและส่งสมุด บัตร หรือรหัสไปแล้ว: โทรหาธนาคารผ่านเบอร์ทางการทันทีเพื่อแจ้งว่าบัญชีไม่ได้อยู่ในการควบคุมของเรา ขอระงับหรือปิดบัญชีและปิดแอป จากนั้นไปแจ้งความด้วยตนเอง พร้อมหลักฐานการติดต่อกับผู้ชักชวน การไปแจ้งเองก่อนดีกว่ารอให้มีหมายเรียก
- ให้ยืมบัญชีที่ใช้ประจำ: เปลี่ยนรหัสผ่านแอปธนาคารทันที ออกจากระบบทุกเครื่อง ตรวจรายการเดินบัญชี และแจ้งธนาคารหากมีรายการที่ไม่ใช่ของเรา
- ลงทะเบียนซิมแล้วส่งให้คนอื่น: ติดต่อศูนย์บริการของเครือข่ายเพื่อยกเลิกเบอร์ และขอหลักฐานการยกเลิกเก็บไว้ อ่านเพิ่มเรื่องความเสี่ยงของการเสียซิมในซิมสวอป OTP
- ได้รับหมายเรียกหรือบัญชีถูกระงับแล้ว: อย่าเพิกเฉย อย่าให้ผู้ชักชวน "ช่วยเคลียร์" เพราะอาจเป็นการหลอกซ้ำ ให้ไปพบพนักงานสอบสวนตามนัดและปรึกษาทนายความ
- ถูกขู่ไม่ให้แจ้ง: คำขู่ว่า "ถ้าแจ้งจะโดนด้วย" เป็นวิธีที่ใช้กันบ่อยเพื่อให้บัญชีใช้งานได้นานขึ้น การหยุดและแจ้งเร็วคือทางที่ลดความเสียหายต่อทุกฝ่าย
ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ถูกหลอกให้โอนเงินเข้าบัญชีม้า ให้ติดต่อธนาคารทันทีและแจ้งศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านอาชญากรรมออนไลน์ (AOC) สายด่วน 1441 ตามเช็กลิสต์โดนหลอกโอนเงิน และก่อนโอนให้ใครครั้งหน้า ใช้วิธีเช็คเลขบัญชีก่อนโอน
ตารางตัดสินใจ: แบบนี้ทำได้ไหม
- เพื่อนขอเลขบัญชีเราเพื่อโอนเงินคืนค่าข้าว → ทำได้ เป็นการรับเงินของเราเอง
- คนรู้จักขอให้รับเงินแทน แล้วโอนต่อให้คนอื่น → ไม่ควร ถ้าไม่รู้ที่มาของเงิน ให้ปฏิเสธและบอกให้รับเงินในบัญชีของเขาเอง
- ประกาศงานให้รับโอนเงินลูกค้าแล้วโอนต่อ ได้ค่าคอม → ไม่ทำ เป็นลักษณะการใช้บัญชีม้า
- มีคนเสนอซื้อหรือเช่าบัญชีที่ไม่ได้ใช้ → ไม่ทำ ถ้าไม่ใช้บัญชีแล้ว ให้ไปปิดบัญชีกับธนาคารเอง
- ขอรหัส OTP หรือรหัสยืนยันที่ส่งเข้าเบอร์เรา → ไม่ให้ใครเด็ดขาด รหัสนี้ใช้เปิดหรือยืนยันบัญชีในชื่อเราได้
- ญาติขอให้เปิดซิมในชื่อเราให้ใช้ → พิจารณาอย่างระวัง เบอร์นั้นผูกกับชื่อเรา ถ้าญาติใช้เองและไว้ใจได้ ให้ตกลงว่าจะโอนกรรมสิทธิ์เป็นชื่อเขาโดยเร็ว
- นายหน้างานต่างประเทศขอให้เปิดบัญชีหลายบัญชีก่อนเดินทาง → ไม่ทำ และควรตรวจสอบนายหน้ารายนั้นกับกรมการจัดหางาน
สอนลูกหลานและผู้สูงอายุในบ้าน
กลุ่มที่ถูกชวนบ่อยคือ นักเรียนนักศึกษาที่อยากได้เงินเร็ว และ ผู้สูงอายุหรือคนในชนบทที่ถูกชวนให้เปิดบัญชีแลกเงินก้อนเล็ก โดยไม่รู้ว่าเป็นความผิด ลองใช้ประโยคง่ายๆ เหล่านี้
- "บัญชีธนาคารกับเบอร์มือถือเหมือนลายเซ็นของเรา ถ้าคนอื่นเอาไปใช้ทำผิด ตำรวจมาหาเราก่อน"
- "ใครให้เงินเพื่อแลกกับบัญชีหรือซิม ไม่มีงานจริงแบบนั้น ปฏิเสธได้เลย"
- "ถ้ามีคนขอให้รับเงินแล้วโอนต่อ ให้บอกเขาว่าใช้บัญชีตัวเองสิ"
- "ถ้าเคยให้ไปแล้ว บอกที่บ้านได้เลย ไม่มีใครดุ เราจะได้รีบไปแจ้งธนาคารด้วยกัน"
- "ใครโทรมาขอรหัสที่ส่งเข้ามือถือ ห้ามบอก ไม่ว่าจะอ้างเป็นใคร"
สำหรับผู้สูงอายุ ให้ช่วยตรวจว่ามีบัญชีที่ไม่ได้ใช้ค้างอยู่หรือไม่ และพาไปปิดบัญชีที่ไม่จำเป็น ยิ่งมีบัญชีน้อย ยิ่งลดโอกาสที่ใครจะมาขอ "ยืม" หรือหลอกให้ส่งต่อ
สัญญาณว่าบัญชีหรือซิมของเราอาจถูกใช้โดยไม่รู้ตัว
- มีเงินเข้าแล้วออกจากบัญชีที่เราไม่ได้ทำรายการ
- ได้รับ SMS รหัสยืนยันจากบริการที่ไม่เคยสมัคร
- มีคนโทรมาด่าว่าโกง หรืออ้างว่าโอนเงินเข้าบัญชีเรา
- แอปธนาคารแจ้งว่ามีการเข้าสู่ระบบจากเครื่องอื่น
- มีเบอร์ลงทะเบียนในชื่อเราที่เราไม่รู้จัก
ถ้าเจอสัญญาณเหล่านี้ ติดต่อธนาคารหรือเครือข่ายผ่านช่องทางทางการทันที และเก็บหลักฐานทุกอย่างไว้ หากมีสายแปลกโทรมาอ้างเรื่องบัญชี ให้เช็คเบอร์ก่อน หรือติดตั้งแอป SpamInThaiเพื่อดูคำเตือนก่อนรับสาย
คำถามที่พบบ่อย
ให้เพื่อนยืมบัญชีรับโอนเงินครั้งเดียว ผิดไหม
ถ้ารู้หรือควรรู้ว่าบัญชีจะถูกใช้รับเงินจากการกระทำผิด อาจเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.ก. มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 ได้ แม้จะไม่ได้ค่าตอบแทน และอาจถูกดำเนินคดีร่วมกับคดีฉ้อโกงด้วย ทางที่ปลอดภัยคือไม่ให้ใครใช้บัญชีของเรา
รับจ้างเปิดบัญชีหรือให้ใช้บัญชีเป็นบัญชีม้า มีโทษอย่างไร
ตามที่หน่วยงานและสื่อเผยแพร่ ผู้ที่เปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีเงินฝากหรือหมายเลขโทรศัพท์เพื่อกระทำผิด มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนการซื้อขาย เป็นธุระจัดหา หรือโฆษณาบัญชีและซิมดังกล่าว มีโทษหนักกว่า
ถ้าเผลอให้บัญชีไปแล้ว ควรทำอย่างไร
ติดต่อธนาคารผ่านเบอร์ทางการเพื่อแจ้งระงับและปิดช่องทางออนไลน์ เปลี่ยนรหัสผ่าน เก็บหลักฐานการติดต่อกับผู้ชักชวน แล้วไปแจ้งความด้วยตนเองโดยเร็ว อย่ารอให้มีหมายเรียก
ซิมที่ลงทะเบียนในชื่อเรา แต่คนอื่นเอาไปใช้ ต้องทำอย่างไร
ตรวจว่ามีเบอร์ใดลงทะเบียนในชื่อเราบ้าง แล้วติดต่อศูนย์บริการของเครือข่ายเพื่อยกเลิกเบอร์ที่ไม่ได้ใช้เอง พร้อมเก็บหลักฐานไว้ และพิจารณาแจ้งความถ้ามีการนำไปใช้กระทำผิด
งานรับโอนเงินแล้วโอนต่อ ได้ค่าคอมมิชชัน เป็นงานจริงไหม
งานที่ให้เงินผ่านบัญชีของเราแล้วโอนต่อให้คนอื่นโดยหักค่าคอม เป็นลักษณะของการฟอกเงินผ่านบัญชีม้า ไม่ใช่งานที่ถูกกฎหมาย ควรปฏิเสธทันที
อ่านต่อ: เช็คเลขบัญชีก่อนโอน · เช็คเบอร์ที่ลงทะเบียนในชื่อเรา · ซิมสวอป OTP