หน้าแรก · บทความ

อีเมลฟิชชิ่ง ดูยังไงว่าปลอม: เช็คโดเมนผู้ส่ง ลิงก์ ไฟล์แนบ และสิ่งที่ต้องทำทันทีถ้ากดไปแล้ว

เผยแพร่ 3 พฤศจิกายน 2569 · ทีมงาน SpamInThai · อ้างอิงนโยบายการตรวจสอบข้อมูล

คำตอบสั้น: อีเมลฟิชชิ่งคืออีเมลที่ปลอมเป็นธนาคาร บริษัทขนส่ง ผู้ให้บริการอีเมล หรือหน่วยงาน เพื่อหลอกให้กดลิงก์ไปกรอกรหัสผ่าน ข้อมูลบัตร หรือเปิดไฟล์อันตราย วิธีเช็คเร็วที่สุดคือ ดูที่อยู่อีเมลเต็มของผู้ส่ง ไม่ใช่แค่ชื่อที่แสดง ดูปลายทางของลิงก์ก่อนกด และ ไม่เปิดไฟล์แนบที่ไม่ได้คาดว่าจะได้รับ ถ้าอีเมลขอให้เข้าสู่ระบบ ให้เปิดแอปหรือพิมพ์เว็บทางการเอง แทนการกดจากอีเมล ถ้ากดหรือกรอกไปแล้ว ให้เปลี่ยนรหัสผ่านทันทีตามขั้นตอนด้านล่าง

อีเมลฟิชชิ่ง คืออะไร ต่างจากสแปมอย่างไร

สแปม คืออีเมลโฆษณาที่ไม่ได้ขอรับ น่ารำคาญแต่ส่วนใหญ่ไม่ได้ตั้งใจขโมยข้อมูล ส่วน ฟิชชิ่ง (phishing) คืออีเมลที่ตั้งใจแอบอ้างเป็นคนหรือองค์กรที่เราไว้ใจ เพื่อให้เราทำบางอย่างที่เป็นประโยชน์กับคนร้าย เช่น

• กรอกชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านอีเมล โซเชียล หรือแอปธนาคารในหน้าเว็บปลอม
• กรอกเลขบัตรเครดิต วันหมดอายุ และรหัสหลังบัตร เพื่อ "ชำระค่าส่ง" หรือ "ยืนยันบัตร"
• เปิดไฟล์แนบที่แฝงโปรแกรมอันตราย
• โอนเงินไปบัญชีใหม่ โดยอ้างว่าคู่ค้าเปลี่ยนเลขบัญชี (พบบ่อยในอีเมลธุรกิจ)
• ติดตั้งแอปควบคุมเครื่องจากระยะไกล (ดูแอปปลอมควบคุมมือถือ)

ฟิชชิ่งไม่ได้มาทางอีเมลอย่างเดียว รูปแบบเดียวกันมาทาง SMS ได้ (อ่านSMS ปลอมอ้างธนาคาร และSMS พัสดุปลอม) แต่บทความนี้เน้นอีเมล เพราะมีจุดให้ตรวจสอบได้มากกว่า ถ้ารู้ว่าต้องดูตรงไหน

อีเมลฟิชชิ่งทำงานอย่างไร ทีละขั้น

1. เลือกเรื่องที่คนต้องรีบตอบ: บัญชีจะถูกระงับ มีการเข้าสู่ระบบแปลกๆ พัสดุส่งไม่ได้ ใบแจ้งหนี้ค้างชำระ คืนภาษี หรือกล่องอีเมลเต็ม
2. ตั้งชื่อผู้ส่งให้ดูน่าเชื่อ: ชื่อที่แสดงเป็นชื่อธนาคารหรือ "ฝ่ายความปลอดภัย" แต่ที่อยู่อีเมลจริงเป็นโดเมนอื่น
3. คัดลอกหน้าตาอีเมลจริง: ใช้โลโก้ สี และรูปแบบท้ายอีเมลคล้ายของจริง บางครั้งดีกว่าของจริงด้วยซ้ำ
4. ใส่ปุ่มหรือลิงก์: เช่น "ยืนยันบัญชี" "ดูใบแจ้งหนี้" "ติดตามพัสดุ" ซึ่งพาไปหน้าเว็บที่หน้าตาเหมือนหน้าล็อกอินจริง
5. เก็บข้อมูลที่กรอก: ทันทีที่กรอก ข้อมูลถูกส่งให้คนร้าย บางหน้าพาไปเว็บจริงต่อ ทำให้เหยื่อไม่รู้ตัว
6. ขอรหัส OTP ต่อ: หน้าเว็บปลอมบางแบบขอ OTP ทันทีเพื่อใช้ล็อกอินบัญชีจริงในเวลาเดียวกัน
7. ใช้บัญชีที่ได้มาต่อยอด: เมื่อได้อีเมลของเหยื่อ คนร้ายอาจรีเซ็ตรหัสบัญชีอื่น หรือส่งอีเมลฟิชชิ่งต่อไปหาคนในรายชื่อติดต่อ

ตัวอย่างอีเมล (เขียนขึ้นเพื่อให้เห็นภาพ): หัวเรื่อง "แจ้งเตือน: บัญชีของคุณจะถูกระงับภายใน 24 ชั่วโมง" ผู้ส่งแสดงชื่อว่า "ฝ่ายบริการลูกค้าธนาคาร" แต่ที่อยู่จริงคือ service@secure-verify-account.example เนื้อหาบอกว่า "ระบบตรวจพบการเข้าสู่ระบบที่ไม่ปลอดภัย กรุณายืนยันตัวตนเพื่อป้องกันบัญชีถูกระงับ" แล้วมีปุ่มสีเขียว "ยืนยันตัวตนตอนนี้" เมื่อชี้เมาส์ที่ปุ่ม ปลายทางเป็นโดเมนที่ไม่เกี่ยวกับธนาคาร สัญญาณครบทั้ง ผู้ส่งไม่ตรง เร่งเวลา ขู่ระงับ และลิงก์ไปโดเมนแปลก

วิธีดูโดเมนผู้ส่งให้ถูก

จุดแรกที่ควรตรวจคือ ที่อยู่อีเมลเต็ม ในแอปอีเมลส่วนใหญ่ ต้องแตะหรือคลิกที่ชื่อผู้ส่งจึงจะเห็นที่อยู่จริง

1. ดูส่วนหลังเครื่องหมาย @ นี่คือโดเมนผู้ส่ง ส่วนหน้า @ ตั้งเป็นอะไรก็ได้ เช่น security, noreply หรือชื่อธนาคาร
2. อ่านโดเมนจากขวาไปซ้าย ส่วนที่อยู่ติดกับ .com .co.th .go.th หรือนามสกุลอื่นๆ คือเจ้าของจริง เช่น ในโดเมน mybank.co.th.verify-login.example เจ้าของจริงคือ verify-login.example ไม่ใช่ mybank
3. ระวังตัวอักษรหน้าตาคล้าย เช่น ตัว l กับเลข 1 ตัว o กับเลข 0 ตัว rn ที่ดูเหมือน m หรือโดเมนที่เติมคำ เช่น -secure -support -th -verify
4. ระวังโดเมนอีเมลฟรี องค์กรใหญ่โดยทั่วไปไม่ส่งแจ้งเตือนบัญชีจากที่อยู่อีเมลฟรีส่วนตัว
5. เทียบกับอีเมลจริงที่เคยได้ ค้นอีเมลเก่าจากองค์กรเดียวกันในกล่องจดหมาย แล้วดูว่าโดเมนตรงกันหรือไม่
6. ดูช่อง "ตอบกลับไปที่" (Reply-To) ถ้าที่อยู่ตอบกลับต่างจากผู้ส่ง โดยเฉพาะในอีเมลเรื่องเงิน ให้สงสัยไว้ก่อน

สำหรับคนที่ใช้คอมพิวเตอร์ แอปอีเมลหลายตัวมีเมนูดูข้อความต้นฉบับ (เช่น "Show original" หรือ "View source") ซึ่งแสดงผลการตรวจ SPF DKIM และ DMARC ถ้าขึ้นว่า fail ขณะที่อีเมลอ้างเป็นองค์กรใหญ่ เป็นสัญญาณเตือนที่ชัด แต่ถ้าผ่าน ก็ยังไม่ได้แปลว่าปลอดภัย เพราะคนร้ายอาจจดโดเมนของตัวเองและตั้งค่าให้ผ่านได้

วิธีดูลิงก์ก่อนกด

• บนคอมพิวเตอร์: ชี้เมาส์ค้างไว้ที่ลิงก์หรือปุ่มโดยยังไม่คลิก ปลายทางจะแสดงที่มุมล่างของหน้าจอหรือในกล่องเล็ก
• บนมือถือ: กดค้างที่ลิงก์ (ไม่ใช่แตะ) จะมีเมนูแสดงที่อยู่ปลายทาง ให้อ่านโดยไม่กดเปิด
• ข้อความลิงก์กับปลายทางอาจไม่ตรงกัน ตัวหนังสือที่เห็นอาจเป็นเว็บธนาคาร แต่ปลายทางจริงเป็นเว็บอื่น
• ลิงก์ย่อ ที่ซ่อนปลายทาง ถ้ามาจากอีเมลเรื่องบัญชีหรือการเงิน ให้ถือว่าเสี่ยง
• QR code ในอีเมล ก็คือลิงก์ที่มองไม่เห็น ระวังเหมือนกัน (อ่านQR code ปลอม)
• รูปกุญแจหรือ https ไม่ได้แปลว่าเว็บจริง บอกแค่ว่าการเชื่อมต่อเข้ารหัส เว็บปลอมก็มี https ได้

กฎทองข้อเดียว: ถ้าอีเมลขอให้เข้าสู่ระบบ ยืนยันตัวตน หรือชำระเงิน อย่ากดจากอีเมล ให้ปิดอีเมล แล้วเปิดแอปทางการหรือพิมพ์ชื่อเว็บไซต์เองในเบราว์เซอร์ ถ้ามีปัญหากับบัญชีจริง จะเห็นการแจ้งเตือนในแอปหรือเว็บนั้นเหมือนกัน วิธีนี้ใช้ได้แม้อีเมลจะปลอมเนียนจนแยกไม่ออก

ไฟล์แนบแบบไหนอันตราย

ไฟล์แนบเป็นอีกช่องทางหลักของฟิชชิ่ง โดยเฉพาะอีเมลที่อ้างว่าเป็นใบแจ้งหนี้ ใบเสนอราคา สลิปโอนเงิน เอกสารจัดส่ง หรือหมายศาล

• .html หรือ .htm: เปิดแล้วเป็นหน้าล็อกอินปลอมในเครื่อง ไม่ต้องผ่านลิงก์ จึงหลบตัวกรองลิงก์บางแบบได้
• .zip .rar .7z หรือไฟล์บีบอัดที่มีรหัสผ่าน: มักใช้ซ่อนโปรแกรมอันตราย การใส่รหัสผ่านไว้ในเนื้ออีเมลเป็นวิธีหลบการสแกนไวรัส
• .exe .scr .bat .js .vbs หรือ .apk: เป็นไฟล์ที่รันโปรแกรมได้ทันที เอกสารจริงไม่มาในรูปแบบนี้
• .iso .img: ไฟล์อิมเมจที่เปิดแล้วเห็นเหมือนโฟลเดอร์ ข้างในอาจมีโปรแกรมแฝง
• เอกสาร Word หรือ Excel ที่ขอให้กด "Enable Content" หรือ "Enable Editing": อาจเป็นการเปิดให้มาโครทำงาน ถ้าเอกสารบอกว่าต้องกดก่อนจึงจะเห็นเนื้อหา ให้ปิดทันที
• ชื่อไฟล์หลอก: เช่น invoice.pdf.exe ซึ่งในบางเครื่องอาจแสดงแค่ invoice.pdf

ถ้าไม่แน่ใจ ให้ติดต่อผู้ส่งผ่านช่องทางอื่นที่รู้จักอยู่แล้ว เช่น โทรเบอร์ที่มีในระบบ ไม่ใช่ตอบกลับอีเมลฉบับนั้น

ถ้ากดไปแล้ว ทำอะไรตามสถานการณ์

• เปิดอ่านอีเมลอย่างเดียว: โดยทั่วไปยังไม่เสียหาย ใช้ปุ่มรายงานสแปมหรือฟิชชิ่งในแอปอีเมล แล้วลบ
• กดลิงก์แต่ไม่ได้กรอกอะไร: ปิดแท็บนั้น ไม่ดาวน์โหลดไฟล์ที่หน้าเว็บเสนอ อัปเดตเบราว์เซอร์และระบบปฏิบัติการ แล้วสังเกตความผิดปกติต่อสักระยะ
• กรอกรหัสผ่านอีเมลหรือโซเชียลไปแล้ว:
  1. เปลี่ยนรหัสผ่านทันที โดยเข้าจากแอปหรือเว็บทางการเอง
  2. เลือกออกจากระบบทุกอุปกรณ์ แล้วเปิดการยืนยันสองขั้นตอน
  3. เปลี่ยนรหัสของบัญชีอื่นที่ใช้รหัสเดียวกัน
  4. ตรวจการตั้งค่าอีเมล ว่ามีกฎส่งต่ออีเมลอัตโนมัติ ตัวกรองที่ลบอีเมล หรืออีเมลสำรองที่เราไม่ได้ตั้งหรือไม่
  5. แจ้งเพื่อนและรายชื่อติดต่อว่าอาจได้รับอีเมลแปลกจากเรา
• กรอกข้อมูลบัตรเครดิตหรือเดบิต: โทรหาธนาคารผู้ออกบัตรผ่านเบอร์หลังบัตรทันทีเพื่ออายัดบัตร และตรวจรายการย้อนหลัง
• กรอกรหัสแอปธนาคารหรือ OTP: ติดต่อธนาคารผ่านเบอร์ทางการเพื่อระงับการใช้งาน ถ้ามีเงินถูกโอนออก แจ้งศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านอาชญากรรมออนไลน์ (AOC) สายด่วน 1441 และทำตามเช็กลิสต์โดนหลอกโอนเงิน
• เปิดไฟล์แนบหรือติดตั้งโปรแกรม: ตัดอินเทอร์เน็ตเครื่องนั้น สแกนด้วยโปรแกรมป้องกันไวรัสที่อัปเดตแล้ว เปลี่ยนรหัสผ่านสำคัญจากอีกเครื่องที่ปลอดภัย ถ้าเป็นเครื่องของที่ทำงาน แจ้งฝ่ายไอทีทันที อย่าพยายามแก้เองเงียบๆ
• โอนเงินตามอีเมลที่อ้างว่าคู่ค้าเปลี่ยนเลขบัญชี: แจ้งธนาคารของบริษัททันทีเพื่อติดตามรายการ ยืนยันกับคู่ค้าทางโทรศัพท์ผ่านเบอร์เดิม และเก็บอีเมลต้นฉบับไว้เป็นหลักฐาน

ข้อมูลในบทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการป้องกันตัว ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการเงินเฉพาะกรณี ขั้นตอนการอายัดบัตรและระงับบัญชีแตกต่างกันตามธนาคาร ควรติดต่อธนาคารผ่านช่องทางทางการโดยตรง

เช็กลิสต์ 6 ข้อ ก่อนทำตามอีเมลใดๆ

1. ผู้ส่ง: ที่อยู่อีเมลเต็มเป็นโดเมนทางการขององค์กรนั้นหรือไม่
2. คาดว่าจะได้รับไหม: เราเพิ่งสั่งของ สมัครบริการ หรือติดต่อเรื่องนี้จริงหรือเปล่า
3. ความเร่งด่วน: ขู่ว่าจะระงับ ปรับ หรือหมดสิทธิ์ภายในเวลาสั้นๆ หรือไม่
4. สิ่งที่ขอ: ขอรหัสผ่าน OTP ข้อมูลบัตร หรือให้โอนเงินเข้าบัญชีใหม่หรือไม่ องค์กรที่น่าเชื่อถือไม่ขอสิ่งเหล่านี้ทางอีเมล
5. ลิงก์: ปลายทางจริงตรงกับเว็บทางการหรือไม่
6. ไฟล์แนบ: เป็นนามสกุลที่เสี่ยงหรือขอให้เปิดใช้มาโครหรือไม่

ถ้ามีข้อใดน่าสงสัย ให้ใช้กฎทอง คือไม่กดจากอีเมล แต่ไปตรวจในแอปหรือเว็บทางการเอง

สอนผู้สูงอายุและคนในบ้านแบบสั้นๆ

รายละเอียดเรื่องโดเมนอาจยากสำหรับผู้สูงอายุ ให้สอนแค่สามประโยคนี้ แล้วติดไว้ข้างคอมพิวเตอร์หรือแชร์ในกลุ่มครอบครัว

1. "อีเมลไหนให้กดเข้าไปกรอกรหัส ไม่กด ถ้าห่วงบัญชี ให้เปิดแอปธนาคารเอง"
2. "ไฟล์แนบที่ไม่ได้รอ ไม่เปิด ถามลูกหลานก่อน"
3. "ถ้าเผลอกรอกไปแล้ว โทรบอกทันที ไม่มีใครว่า เปลี่ยนรหัสเร็วยิ่งปลอดภัย"

ช่วยตั้งการยืนยันสองขั้นตอนให้บัญชีอีเมลหลักของพ่อแม่ และตั้งอีเมลหรือเบอร์สำรองที่ลูกหลานเข้าถึงได้ เพื่อกู้บัญชีได้เร็วถ้าเกิดปัญหา หากมีสายโทรตามมาหลังได้รับอีเมลแปลก ให้เช็คเบอร์ก่อน หรือติดตั้งแอป SpamInThaiที่ขึ้นเตือนเมื่อเบอร์ที่โทรเข้ามีคนรายงาน

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อ: SMS ปลอมอ้างธนาคาร · QR code ปลอม · แอปปลอมควบคุมมือถือ