โทรมาอ้างการไฟฟ้า การประปา คืนเงินประกันมิเตอร์ ให้แอดไลน์ คือมิจฉาชีพ รู้ทันก่อนโดนดูดเงิน
คำตอบสั้น: ถ้ามีสายหรือ SMS อ้างว่าเป็นการไฟฟ้าหรือการประปา แจ้งว่าคุณมีสิทธิ์รับเงินประกันมิเตอร์คืน แล้วให้ "แอดไลน์เจ้าหน้าที่" หรือ "โหลดแอปเวอร์ชันใหม่" ให้วางสายทันที นี่คือรูปแบบกลโกงที่ตำรวจไซเบอร์และหน่วยงานเคยออกมาเตือน เป้าหมายจริงคือหลอกให้ติดตั้งแอปปลอมเพื่อควบคุมมือถือแล้วโอนเงินออกจากบัญชี ถ้าอยากรู้ว่ามีสิทธิ์จริงไหม ให้โทรคอลเซ็นเตอร์ของหน่วยงานเอง เช่น การไฟฟ้านครหลวง 1130 การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 1129 การประปานครหลวง 1125 การประปาส่วนภูมิภาค 1662
ทำไมเรื่อง "คืนเงินประกันมิเตอร์" ถึงหลอกได้ผล
กลโกงนี้ได้ผลเพราะมันเริ่มจากเรื่องที่เคยเกิดขึ้นจริง ในปี 2563 หน่วยงานด้านไฟฟ้าและประปาเคยเปิดให้ผู้ใช้ประเภทบ้านอยู่อาศัยขอรับเงินประกันการใช้ไฟฟ้าและน้ำประปาคืนตามมติคณะรัฐมนตรี ผ่านเว็บไซต์ แอป และสาขาของแต่ละหน่วยงาน คนจำนวนมากจึงจำได้ลาง ๆ ว่า "เคยมีคืนเงินประกันมิเตอร์" และหลายบ้านก็ไม่แน่ใจว่าตัวเองเคยไปขอรับแล้วหรือยัง
มิจฉาชีพใช้ช่องว่างตรงนี้ เขาไม่ต้องคิดเรื่องใหม่ แค่เล่าเรื่องเดิมให้ฟังดูเหมือนยังมีเงินค้างอยู่ ยิ่งช่วงที่ค่าไฟหรือค่าน้ำเป็นข่าว หรือช่วงที่มีการเปลี่ยนมิเตอร์ในหมู่บ้าน คนยิ่งเชื่อง่าย เพราะฟังดูเข้ากับสถานการณ์
อีกเหตุผลคือจำนวนเงินที่อ้างไม่สูงจนน่าสงสัย ตามที่ตำรวจไซเบอร์เคยเตือน มิจฉาชีพมักอ้างยอดหลักพันบาทตามขนาดมิเตอร์ ซึ่งเป็นตัวเลขที่ "พอดีจะเชื่อ" ไม่ใช่รางวัลหลักล้านที่ฟังแล้วรู้ทันทีว่าหลอก คนจึงยอมทำตามขั้นตอนโดยไม่ทันคิดว่าขั้นตอนเหล่านั้นอันตรายแค่ไหน
กลโกงทำงานอย่างไร ทีละขั้น
รูปแบบที่มีรายงานและหน่วยงานเตือนไว้ มักเดินตามลำดับนี้ รายละเอียดอาจต่างกันบ้าง แต่โครงหลักคล้ายกันเกือบทุกครั้ง
- เปิดเรื่องด้วยสายโทรหรือ SMS: บางรายโทรมาตรง ๆ บางรายส่ง SMS ว่า "ท่านมีสิทธิ์รับเงินประกันมิเตอร์คืน" หรือ "มิเตอร์ของท่านต้องเปลี่ยน" พร้อมลิงก์
- พูดข้อมูลส่วนตัวให้เชื่อ: ปลายสายอาจรู้ชื่อ นามสกุล บ้านเลขที่ หรือเขตที่อยู่ของคุณ ทำให้ดูเหมือนดึงข้อมูลจากระบบของหน่วยงานจริง
- ให้เตรียมเอกสาร: เช่น สำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หรือใบเสร็จค่าไฟ เพื่อให้ดูเป็นงานราชการที่มีขั้นตอน
- ให้แอดไลน์ "เจ้าหน้าที่": บัญชีไลน์นั้นใช้รูปโปรไฟล์คล้ายโลโก้หน่วยงาน ชื่อบัญชีดูเป็นทางการ บางครั้งมีอีกคนโทรผ่านไลน์มาเป็น "เจ้าหน้าที่อีกฝ่าย"
- ถามว่าใช้มือถือระบบอะไร: คำถามนี้ฟังดูธรรมดา แต่ที่จริงคือการเลือกว่าจะส่งไฟล์แอปแบบไหนให้
- ส่งลิงก์ให้โหลด "แอปเวอร์ชันล่าสุด": ไม่ใช่ลิงก์จาก Play Store หรือ App Store แต่เป็นลิงก์ไฟล์ติดตั้งโดยตรง และสอนให้กดอนุญาตการติดตั้งจากแหล่งที่ไม่รู้จัก
- ให้ตั้งรหัส 6 หลัก: บอกว่าเป็นรหัสยืนยันตัวตน หลายคนเผลอตั้งเลขเดียวกับรหัสแอปธนาคาร ซึ่งเป็นสิ่งที่มิจฉาชีพต้องการ
- ขอสิทธิ์ควบคุมเครื่อง: แอปขอสิทธิ์การช่วยเหลือพิเศษ (Accessibility) หรือขอแชร์หน้าจอ ทำให้อีกฝ่ายเห็นและกดหน้าจอแทนเราได้
- หน้าจอค้าง แล้วเงินหาย: มิจฉาชีพมักทำให้หน้าจอดูเหมือนกำลังโหลดหรือค้าง ระหว่างนั้นจะเปิดแอปธนาคารแล้วโอนเงินออก เจ้าของเครื่องรู้ตัวอีกทีเมื่อเห็นข้อความแจ้งยอดเงิน
ถ้าอยากเข้าใจกลไกของแอปควบคุมเครื่องเพิ่มเติม อ่านได้ที่ แอปปลอมควบคุมเครื่องทำงานอย่างไร
ตัวอย่างบทสนทนา (เขียนขึ้นเพื่อให้เห็นภาพ)
บทพูดด้านล่างไม่ได้คัดมาจากเหตุการณ์ใดโดยตรง แต่เรียบเรียงจากรูปแบบที่หน่วยงานเตือนไว้ เพื่อให้คุณจำ "จังหวะ" ของการหลอกได้
ปลายสาย: "สวัสดีค่ะ ติดต่อจากการไฟฟ้านะคะ เรียนสายคุณสมศรี บ้านเลขที่ 12 ใช่ไหมคะ ทางเราตรวจพบว่าคุณยังไม่ได้รับเงินประกันมิเตอร์คืน ยอด 2,xxx บาทค่ะ"
เรา: "อ้าว ยังมีอยู่เหรอคะ"
ปลายสาย: "ใช่ค่ะ ตอนนี้ระบบเปลี่ยนเป็นออนไลน์แล้ว รบกวนแอดไลน์เจ้าหน้าที่ไว้ เดี๋ยวจะส่งลิงก์แอปให้ลงทะเบียน ใช้มือถือแอนดรอยด์หรือไอโฟนคะ"
ปลายสาย (ทางไลน์): "กดลิงก์นี้นะคะ ถ้าเครื่องเตือนว่าไม่ปลอดภัย ให้กดอนุญาตได้เลย เป็นแอปของหน่วยงาน แล้วตั้งรหัส 6 หลักที่จำง่าย ๆ ค่ะ"
สังเกตว่าทุกประโยคพาไปสู่การ "กดอนุญาต" และ "ตั้งรหัส" นี่คือจุดที่ต้องหยุด ไม่มีหน่วยงานไหนต้องให้คุณปิดระบบป้องกันของมือถือเพื่อรับเงินคืน
สัญญาณอันตรายที่ต้องวางสายทันที
- ให้แอดไลน์ส่วนตัวหรือบัญชีที่ไม่มีโล่ยืนยัน: ตำรวจไซเบอร์แนะนำให้ดูว่าบัญชีทางการของหน่วยงานในไลน์มีโล่สีเขียวหรือสีน้ำเงิน ถ้าเป็นโล่สีเทาหรือไม่มีโล่ แปลว่ายังไม่ได้รับการยืนยัน
- ส่งลิงก์ให้โหลดแอปนอก Play Store / App Store: โดยเฉพาะไฟล์ที่ลงท้ายด้วย .apk หรือมีคำเตือนจากเครื่องว่าไม่ปลอดภัย
- บอกให้กดอนุญาต "ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก" หรือเปิดสิทธิ์การช่วยเหลือพิเศษ: นี่คือการเปิดประตูให้อีกฝ่ายควบคุมเครื่อง
- ให้ตั้งรหัส 6 หลักหลายรอบ หรือถามรหัสแอปธนาคาร: เงินคืนจริงไม่ต้องใช้รหัสธนาคารของคุณ
- ขอวิดีโอคอลแล้วให้แชร์หน้าจอ: ไม่มีเหตุผลที่เจ้าหน้าที่ต้องเห็นหน้าจอมือถือคุณ
- เร่งให้ทำวันนี้ ไม่งั้นเสียสิทธิ์: ความเร่งรีบคือเครื่องมือหลักของมิจฉาชีพ ของจริงให้เวลาคุณตรวจสอบได้เสมอ
- ให้ปิดเครื่องหรือห้ามวางสายระหว่างทำรายการ: เป็นการกันไม่ให้คุณเห็นข้อความแจ้งเตือนจากธนาคาร หรือโทรถามคนอื่น
ข้อเดียวที่จำไว้แล้วกันได้เกือบทุกกรณีคือ "เงินคืนไม่ต้องโหลดแอปจากลิงก์" ถ้ามีใครให้ทำแบบนั้น ไม่ว่าจะอ้างหน่วยงานไหน ให้ถือว่าเป็นมิจฉาชีพไว้ก่อน
วิธีเช็คว่าเป็นเรื่องจริงหรือไม่ แบบไม่ต้องเสี่ยง
หลักการคือ อย่าใช้ช่องทางที่อีกฝ่ายให้มา ให้ติดต่อกลับผ่านช่องทางที่คุณหาเองเท่านั้น
- วางสายอย่างสุภาพ: พูดว่า "เดี๋ยวจะโทรกลับไปที่คอลเซ็นเตอร์เองนะคะ" แล้ววางเลย ไม่ต้องอธิบายหรือโต้เถียง
- โทรเบอร์คอลเซ็นเตอร์ที่หน่วยงานประกาศเอง: การไฟฟ้านครหลวง 1130 (กรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ) การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 1129 (จังหวัดอื่น) การประปานครหลวง 1125 การประปาส่วนภูมิภาค 1662 ถามตรง ๆ ว่ามีการคืนเงินประกันในชื่อคุณหรือไม่
- เข้าเว็บไซต์ด้วยการพิมพ์ชื่อเว็บเอง: เช่น mea.or.th, pea.co.th, mwa.co.th, pwa.co.th ไม่กดลิงก์จาก SMS ระวังเว็บที่ชื่อคล้ายแต่ต่างกันหนึ่งตัวอักษร หรือลงท้ายแปลก ๆ
- โหลดแอปของหน่วยงานจาก Play Store หรือ App Store เท่านั้น: ค้นชื่อแอปเอง ดูชื่อผู้พัฒนาให้ตรงกับหน่วยงาน
- เช็คเบอร์ที่โทรมา: นำเบอร์ไปค้นหาในฐานข้อมูล SpamInThai ถ้ามีคนรายงานไว้จะเห็นทันที ถ้าไม่มี ก็ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย เพราะมิจฉาชีพเปลี่ยนเบอร์บ่อย
ข้อสังเกตเรื่องเบอร์: สายแบบนี้มักมาจากเบอร์มือถือธรรมดา (เช่น 08x-xxx-xxxx) หรือเบอร์ที่ขึ้นต้นด้วยเครื่องหมาย + ไม่ใช่เบอร์สั้นของหน่วยงาน ถ้าคุณเห็นเบอร์สั้น 4 หลักก็ยังต้องระวัง ดูเพิ่มที่ เบอร์สั้น 4 หลักคืออะไร และถ้าเป็นเบอร์ที่มี + นำหน้า อ่าน เบอร์ต่างประเทศโทรมา ควรรับไหม
พลาดไปแล้ว ทำอย่างไร (แยกตามสถานการณ์)
ทำตามสถานการณ์ที่ตรงกับคุณ ยิ่งเร็วยิ่งมีโอกาสหยุดความเสียหาย
- แค่คุยสายแต่ยังไม่ได้แอดไลน์หรือกดลิงก์: ยังไม่เสียหาย บล็อกเบอร์นั้น และรายงานเบอร์เพื่อเตือนคนอื่น ระวังสายที่จะตามมาในชื่อหน่วยงานอื่น เพราะข้อมูลของคุณอาจอยู่ในมือเขาแล้ว
- แอดไลน์ไปแล้ว แต่ยังไม่ได้โหลดอะไร: บล็อกและรายงานบัญชีไลน์นั้นในแอปไลน์ อย่ากดลิงก์ใด ๆ ที่ถูกส่งมาทีหลัง ถ้าส่งสำเนาบัตรประชาชนไปแล้ว ให้ระวังการถูกนำไปเปิดบัญชีหรือเปิดเบอร์ในชื่อคุณ (ดูวิธีเช็คเบอร์ที่ลงทะเบียนในชื่อเรา)
- กดลิงก์และติดตั้งแอปไปแล้ว: ให้ตัดการเชื่อมต่อทันที เปิดโหมดเครื่องบิน หรือปิดเครื่องแล้วถอดซิม ปิด Wi-Fi ที่บ้าน ตามคำแนะนำของตำรวจไซเบอร์ จากนั้นใช้เครื่องอื่นโทรหาธนาคารเพื่อระงับบัญชีและแอปธนาคาร แล้วค่อยถอนการติดตั้งแอปปลอม เปลี่ยนรหัสแอปธนาคารและรหัสปลดล็อกเครื่อง
- เงินถูกโอนออกไปแล้ว: โทรธนาคารเจ้าของบัญชีทันทีเพื่อขอระงับธุรกรรม แจ้งสายด่วน 1441 หรือแจ้งความออนไลน์ แล้วทำตามเช็กลิสต์โดนหลอกโอนเงิน เก็บหลักฐานไว้ให้ครบ ทั้งเบอร์ที่โทรมา ภาพหน้าจอแชตไลน์ ชื่อบัญชีไลน์ และสลิปหรือข้อความแจ้งยอดเงิน ดูรายละเอียดสายด่วนแต่ละเบอร์ที่ สายด่วนแจ้งเหตุ 1441 / 1212
หมายเหตุ: ข้อมูลในหัวข้อนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อช่วยให้ลงมือได้เร็ว ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ขั้นตอนการอายัดบัญชีและการขอเงินคืนขึ้นกับธนาคารและเจ้าหน้าที่ผู้รับเรื่อง
การ์ดตรวจสอบ 30 วินาที (พิมพ์ติดตู้เย็นได้)
บ้านที่มีผู้สูงอายุอยู่คนเดียวหรืออยู่บ้านช่วงกลางวัน คือกลุ่มที่มิจฉาชีพชอบโทรหาด้วยเรื่องค่าไฟค่าน้ำ เพราะเป็นคนจ่ายบิลประจำ ลองใช้การ์ดนี้ ถ้าตอบ "ใช่" ข้อใดข้อหนึ่ง ให้วางสายทันที
- เขาให้แอดไลน์ใช่ไหม
- เขาส่งลิงก์ให้โหลดแอปใช่ไหม
- เขาให้กด "อนุญาต" อะไรบางอย่างในมือถือใช่ไหม
- เขาให้ตั้งรหัสหรือถามรหัสใช่ไหม
- เขาบอกว่าต้องทำวันนี้เท่านั้นใช่ไหม
ถ้าทุกข้อตอบว่า "ไม่" แต่ยังไม่แน่ใจ ก็ยังวางสายแล้วโทร 1130 / 1129 / 1125 / 1662 ด้วยตัวเองได้ การโทรเช็คเองไม่เคยทำให้ใครเสียสิทธิ์
ป้องกันคนในบ้าน โดยเฉพาะพ่อแม่ผู้สูงอายุ
การบอกว่า "ระวังมิจฉาชีพนะ" มักไม่พอ เพราะตอนรับสายจริง ผู้สูงอายุไม่ได้คิดว่าปลายสายคือมิจฉาชีพ เขาคิดว่าเป็นเจ้าหน้าที่ที่โทรมาช่วย สิ่งที่ได้ผลกว่าคือการตั้ง "กฎบ้าน" ง่าย ๆ ที่ไม่ต้องตัดสินใจเอง
- กฎข้อเดียว: "ใครโทรมาเรื่องเงินคืน ค่าไฟ ค่าน้ำ ภาษี หรือพัสดุ ให้บอกว่าเดี๋ยวลูกโทรกลับ แล้ววางสาย" ไม่ต้องจำวิธีสังเกต แค่จำประโยคนี้
- ตั้งค่ามือถือให้พ่อแม่: ปิดการติดตั้งแอปจากแหล่งที่ไม่รู้จักไว้ เปิด Google Play Protect และอย่าใช้รหัสปลดล็อกเครื่องเป็นเลขเดียวกับรหัสแอปธนาคาร
- แยกบัญชีใช้จ่าย: ให้แอปธนาคารบนมือถือผูกกับบัญชีที่มีเงินแค่พอใช้ เงินเก็บอยู่อีกบัญชีที่ไม่ได้เปิดแอป ถ้าพลาด ความเสียหายจะจำกัด
- ติดตั้งแอปเตือนสาย: แอป SpamInThai จะขึ้นเตือนเมื่อเบอร์ที่โทรเข้ามีคนรายงานไว้ และบล็อกสายสแปมบน Androidได้
- ซ้อมกันจริง: ลองแกล้งโทรไปเป็น "การไฟฟ้า" แล้วดูว่าพ่อแม่ตอบอย่างไร ฟังดูตลก แต่การซ้อมทำให้จำได้จริงตอนเจอของจริง
มีบทพูดและวิธีคุยกับพ่อแม่แบบละเอียดใน คู่มือป้องกันพ่อแม่ผู้สูงอายุจากมิจฉาชีพ
เรื่องที่มักเข้าใจผิด
- "เขารู้ชื่อและบ้านเลขที่เรา ต้องเป็นเจ้าหน้าที่แน่" ไม่จริง ข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหลได้หลายทาง การรู้ข้อมูลเราเป็นแค่เทคนิคสร้างความน่าเชื่อ
- "ไลน์มีโลโก้หน่วยงาน แปลว่าเป็นบัญชีทางการ" ไม่จริง ใครก็ตั้งรูปโปรไฟล์เป็นโลโก้ได้ ให้ดูโล่ยืนยันและค้นหาบัญชีทางการจากเว็บไซต์หน่วยงานเอง
- "แค่โหลดแอป ยังไม่ได้ให้รหัสธนาคาร คงไม่เป็นไร" อันตราย แอปควบคุมเครื่องมองเห็นสิ่งที่คุณพิมพ์และกดแทนคุณได้ รหัส 6 หลักที่คุณตั้งในแอปปลอมอาจถูกนำไปลองกับแอปธนาคาร
- "ใช้ไอโฟน ปลอดภัยกว่า" ปลอดภัยกว่าในเรื่องติดตั้งไฟล์นอกสโตร์ แต่ยังโดนหลอกให้แชร์หน้าจอ ให้รหัส หรือโอนเงินเองได้
ถ้าคุณเจอสายหรือ SMS แบบนี้ การรายงานเบอร์เข้ามาช่วยให้คนถัดไปเห็นคำเตือนก่อนรับสาย อ่านหลักการตรวจสอบและเผยแพร่ข้อมูลของเราได้ที่ นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อย
การไฟฟ้าหรือการประปาโทรมาให้แอดไลน์เพื่อรับเงินคืน เป็นของจริงไหม
ให้ถือว่าไม่ใช่ของจริงไว้ก่อน การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเคยประกาศว่าไม่มีการให้ลูกค้าแอดไลน์หรือส่ง SMS แนบลิงก์เพื่อตรวจสอบสิทธิ์คืนเงิน ให้วางสายแล้วโทรถามคอลเซ็นเตอร์ของหน่วยงานเองโดยตรง
เงินประกันมิเตอร์มีการคืนจริงไหม
เคยมีการคืนเงินประกันการใช้ไฟฟ้าและน้ำประปาให้ผู้ใช้ประเภทบ้านอยู่อาศัยจริงในช่วงปี 2563 ผ่านเว็บไซต์และแอปทางการของแต่ละหน่วยงาน มิจฉาชีพจึงหยิบเรื่องจริงนี้มาเล่าใหม่ให้ดูน่าเชื่อ
เบอร์คอลเซ็นเตอร์การไฟฟ้าและการประปาคือเบอร์อะไร
การไฟฟ้านครหลวง 1130 การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 1129 การประปานครหลวง 1125 และการประปาส่วนภูมิภาค 1662 ให้กดเบอร์เหล่านี้เอง อย่าโทรกลับเบอร์ที่ได้จาก SMS หรือจากคนที่โทรมา
ถ้าติดตั้งแอปที่เขาส่งลิงก์มาแล้ว ต้องทำอย่างไร
ตัดอินเทอร์เน็ตทันทีด้วยโหมดเครื่องบิน หรือปิดเครื่องแล้วถอดซิม จากนั้นใช้เครื่องอื่นโทรหาธนาคารเพื่ออายัดบัญชี และแจ้งสายด่วน 1441 แล้วค่อยถอนการติดตั้งแอปและเปลี่ยนรหัสทั้งหมด
มิจฉาชีพรู้ชื่อและบ้านเลขที่เรา แปลว่าเป็นเจ้าหน้าที่จริงหรือเปล่า
ไม่ใช่ ข้อมูลชื่อ ที่อยู่ หรือเลขผู้ใช้ไฟอาจรั่วไหลจากหลายทาง การที่ปลายสายรู้ข้อมูลเราเป็นเทคนิคสร้างความน่าเชื่อ ไม่ใช่หลักฐานว่าเป็นเจ้าหน้าที่
อ่านต่อ: อ้างเป็นสรรพากร กรมที่ดิน ให้ติดตั้งแอปรัฐปลอม · แอปปลอมควบคุมเครื่อง · ป้องกันพ่อแม่จากมิจฉาชีพ · SMS ปลอมอ้างธนาคาร